Union Catalogue of Manuscripts from the Islamicate World

MS Arabic 487 (Wellcome Collection, Wellcome Trust)

Manuscripts in Arabic

Contents

5 works on medicine and pharmacology by various authors

1.
Title: Risālat aghdhīyat al-marḍá fī ʿilm al-ṭibb
Title: رسالة اغذية المرضى فى علم الطب
Title: Epistle on Victuals which are sufficient for Medicine

A list of diseases accompanied by victuals appropriate for the treatment of each of them.

A. Dietrich (Dietrich Medicinalia p. 213) stresses the fact that the correct title of this work should be اطعمة المرضى 'Nutrition for those who are unwell'.

Incipit: Fol. 3b.1 بسم اللّه الرحمن الرحيم وبه العون
الحمد لله رب العالمين والسلوة والسلام على رسوله محمد خير البرية وآله الطيبين الطاهرين اعلم ان احد العلوم التي ينتفع بها الناس هو علم الطب وهو من جمله العلوم السياسية التي هى اشرف العلوم الاضطرارية المحتاج اليها فى بقآءِ نوع الانسان فجمعت اطعمه المرضى فى هذه الورقات متجربًا انتفاع الناس ومبتغيا وجه اللّه ومرضاتهّ هو الموفق وهو المجازى بكرمه ولطفه
Explicit: Fol. 18a.14 من اوقات السنه وسن (sic!) من الاسنان وعند غلبة كل خلط من الاخلاط
Colophon: وفقنا اللّه تعالى لما هو اكثر نفعًا واعلم فايدةًا وانتهى بنياتنا الى اخلص النيات وباعمالنا الى احسن الاعمال انه هو المعين والحمد للّه رب العالمين تم
Language(s): Arabic
Fol. 4a.6
Title: للصداع الحار بلا مادةٍ
Fol. 4b.8
Title: للصداء الحار مع مادةٍ
Fol. 5b.2
Title: للعلل الباردة فى الراس
Fol. 6a.8
Title: للمالخوليا
Fol. 6b.6
Title: للسرسام
Fol. 7a.3
Title: لاوجاع العين
Fol. 7a.10
Title: لضعف البصر
Fol. 7a.14
Title: للرعاف
Fol. 7a.20
Title: لعلل الفم
Fol. 7b.3
Title: وجع الاسنان
Fol. 7b.14
Title: للزكام والنزلة
Fol. 8a.5
Title: للسعال
Fol. 8b.23
Title: لنفث الدم
Fol. 9a.11
Title: للسلّ
Fol. 9b.10
Title: لذات الجنب
Fol. 9b.23
Title: للحفقان
Fol. 10a.14
Title: لقلة اللبن
Fol. 10a.23
Title: لعلل المعدة
Fol. 11a.4
Title: للهيضة
Fol. 11a.21
Title: للعلل الكبد
Fol. 11b.21
Title: للطحال
Fol. 12a.9
Title: للستسقاءِ
Fol. 12b.7
Title: للماء الاصفر
Fol. 12b.12
Title: لليرقان
Fol. 13a.1
Title: للسهال
Fol. 13a.20
Title: الاسهال البلغميّ
Fol. 13b.21
Title: اسهال الدم
Fol. 14b.15
Title: للقولنج
Fol. 15a.17
Title: للديدان
Fol. 15b.1
Title: للبواسير
Fol. 15b.10
Title: للحصاة
Fol. 15b.19
Title: لحرقة البول
Fol. 16a.2
Title: لبول الدم
Fol. 16a.6
Title: لذيابيطس
Fol. 16a.11
Title: لسلس البول
Fol. 16a.14
Title: للحصر
Fol. 16a.17
Title: للسر
Fol. 16a.20
Title: لتقطير البول
Fol. 16a.22
Title: لعسر البول
Fol. 16b.1
Title: للباه
Fol. 17a.6
Title: للدرار المنى
Fol. 17b.19
Title: للدرار الطمث
Fol. 17b.23
Title: من عسر الولادة
Fol. 18a.6
Title: للنزف
Fol. 18a.15
Title: لاوجاع المفاصل
Fol. 18a.22
Title: للجرب
Fol. 18b.3
Title: للحميات
Fol. 19a.7
Title: الحميات المتطاوله الازمان

References

Dietrich Medicinalia p. 213, Ḥaddād/Biesterfeld no. 52, cf. Ḥaddād/Biesterfeld no. 37.
2.

A commentary on the Hippocratic Aphorisms.

Incipit: Fol. 22b.1 بسم الله الرحمن الرحيم وبه نستعين
الحمد للّه ربّ العالمين والصلوة والسلام على نبيه محمّد وآله اجمعين وبعد فانّ هذه اجزاء تشتمل علي فصول لبقراط مبوبه عشرين بابًا الباب الاول
Explicit: Fol. 36a.4 وقال من عرضت له فى الحمى المحرقه رعشة فان اخلاط عقله يحلّها عنه تمت تم
Language(s): Arabic

Cf. MS Arabic 471

References

Ullmann Medizin p. 135; Ḥaddād/Biesterfeld no. 37, cf. MS Arabic 402.
3.
Title: Kitāb adwiyat al-adwiyah
Title: كتاب ادوية الادوية
Title: Book of Remedies of Remedies

A Chapter from a hitherto unrecorded work by al-Tiflīsī about nutrition and victuals used as remedies.

Incipit: Fol. 36b.1 بسم اللّه الرحمن الرحيم وبه نستعين
القاعدة الخامسة منها فى احكام يعرض الادوية بحسب الصناعات والتقاط الادوية واذخارها واعمالها
Explicit: Fol. 39b.21 واكحال المعدنيه الحجريه الى السنتين وكذلك الاشياف والمراهم
Colophon: تمت القاعدة الخامسه من كتاب ادويه الادويه للحبيش التفليسي
Language(s): Arabic
Fol. 36b.3
Title: القانون الاول منها فى مثل الطبخ والسحق والاحراق بالنار والغسل والاجماد بالبرد والوضع فى حوار (sic!) ادويةخرى والمزج منها
Fol. 37b.14
Title: القانون الثانى منها فى التقاط الادويه
Fol. 38a.11
Title: القانون الثالث منها فى ادخار (sic!) الادوية فلتيخذ العصارات من النبات
Fol. 38b.9
Title: القانون الرابعفى اعمار الادوية بحسب البلدان والاهوية وبحسب نفسها

References

Ullmann Medizin p. 169; Ḥaddād/Biesterfeld no. 37, cf. MS Arabic no. 461.
4.
Title: Risālah fī manāfiʿ al-adwiyah al-mufradah wa-al-murakkabah
Title: رسالة فى منافع الادوية المفردة والمركبة
Title: Epistle on the Useful Properties of Simple and Compound Drugs

A list of remedies applied to general diseases.

Incipit: Fol. 42b.1 بسم الله الرحمن الرحيم
الحمد للّه رب العالمين والصلوة على محمد وآله اجمعين الباب الاول فى الصداع اكليل الملك اذا خلطت
Explicit: Fol. 73b.9 والعدس والجلبان والكرنب والبادنجان والرمان الخامض والمرصل (sic!) والسماق والقديد ولحم البقر ولحم المعز الكبير والهريسة
Colophon: تمت الرسالة اللطيفه النافعه من الطب بعون الله تعالى وحسن توفيقه فى اليوم الخامس والعشرين من شهر ذى الحجه الحرام من شهور سلخ سنة احدى وثمانين وتسعمائه من هجرة النبويه صلى اللّه تعالى على شارعها تم
Language(s): Arabic
Fol. 42b.3
Title: الباب الاول فى الصداع
Fol. 44b.13
Title: باب فى وجع الشقيقة
Fol. 45a.11
Title: فى مولّد الشقيقة
Fol. 45a.14
Title: فى فرانيطس وليثرغس
Fol. 45a.22
Title: باب الفلغموني
Fol. 46a.3
Title: باب المعطسه
Fol. 46a.14
Title: باب فى الزكام
Fol. 47b.1
Title: باب فى المقوية للدماغ
Fol. 47b.21
Title: باب فى المفسدة
Fol. 48a.4
Title: في جالبة النوم
Fol. 48b.10
Title: باب فى جالبة السهر
Fol. 48b.17
Title: فى الاحلآم الردية
Fol. 48b.22
Title: فى الفزع فى النوم
Fol. 49a.10
Title: باب فى المنقية للدماغ
Fol. 49b.16
Title: باب المفتحه سدد الدماغ
Fol. 49b.19
Title: باب المزيد فى الدماغ
Fol. 50b.1
Title: باب فى الماليخولياء
Fol. 50b.12
Title: باب فى الوسواس
Fol. 50b.19
Title: باب فى المولوده للوسواس
Fol. 50b.21
Title: باب فى العشق
Fol. 51a.1
Title: باب المتهيجة للعشق
Fol. 51a.2
Title: باب فى السدد والدوار
Fol. 51a.14
Title: باب المتولدة للدوار والسدد
Fol. 51a.17
Title: باب فى الكابوس
Fol. 51a.18
Title: باب فى الصرع
Fol. 52b.1
Title: باب فى المحركة للصرع
Fol. 52b.5
Title: باب الادوية النافعة من الجنون
Fol. 52b.7
Title: باب فى السكتة
Fol. 52b.11
Title: باب فى الفالج
Fol. 53a.8
Title: باب فى التشانج
Fol. 53b.2
Title: باب فى الرعشة
Fol. 53b.19
Title: باب فى الحذر
Fol. 54a.7
Title: باب فى اللقوة
Fol. 54a.14
Title: باب المفرة بالعصب
Fol. 54a.17
Title: باب الثاني فى امراض العين
Fol. 56b.3
Title: الباب الثالث فى اوجاع الاذن
Fol. 57b.7
Title: الباب الرابع فى امراض الانف
Fol. 57b.13
Title: فى استرخا اللسان
Fol. 57b.19
Title: فى بثور الفم
Fol. 58a.14
Title: فى قروح الفم
Fol. 58b.4
Title: القاطعه للبصاق
Fol. 58b.15
Title: المقويه للسنان
Fol. 58b.19
Title: فى وجع الاسنان
Fol. 59a.17
Title: فى الاسنان المتأكلة
Fol. 59b.5
Title: فى قلو الاسنان بغير حديد
Fol. 59b.22
Title: فى نبات اسنان الاطفال
Fol. 60a.6
Title: الجالية للسنان
Fol. 60b.18
Title: فى اورام اللثة
Fol. 61a.14
Title: فى شقاق الشفتين
Fol. 61a.19
Title: فى اللاه
Fol. 61b.5
Title: فى الحناق واورام الحلق
Fol. 61b.15
Title: فى العلق
Fol. 61b.19
Title: فى البحوحة وحشونة (not clear) الرية
Fol. 62b.5
Title: فى الربو وعسر النفس
Fol. 62b.21
Title: فى السعال
Fol. 64a.7
Title: المدرّ اللبن
Fol. 64a.6
Title: القاطعة اللبن
Fol. 64b.2
Title: المانعه من غطم الثدي
Fol. 64b.10
Title: الباب فى (not clear) للمعده
Fol. 64b.21
Title: الباب فى ضعف المعدة
Fol. 65a.2
Title: باب فى المشتهية للشهوة
Fol. 65a.6
Title: باب فى المسقطه لشهوة الطعام
Fol. 65a.11
Title: باب فى الشهوة الفاسدة
Fol. 65a.14
Title: باب المطيّبة (?) للجشاء
Fol. 65a.15
Title: باب فى الجشاء الحامض
Fol. 65a.17
Title: باب فى الغثيان
Fol. 65b.2
Title: باب القاطعه للقىء
Fol. 65b.10
Title: باب فى مطفى التهاب المعدة
Fol. 65b.19
Title: باب فى المقطعه للعطش
Fol. 66a.1
Title: باب فى نفخ المعدة
Fol. 66a.6
Title: باب فى المولد لرياح المعدة
Fol. 66b.1
Title: باب فى المقوية للكبد
Fol. 66b.12
Title: باب فى وجع الكبد
Fol. 67a.8
Title: باب المطفية التهاب الكبد
Fol. 67a.9
Title: باب فى المفتحة لسدد الكبد والطحال
Fol. 67b.5
Title: باب فى المولدة للسدد
Fol. 67b.10
Title: باب فى اليرقان
Fol. 67b.23
Title: باب فى الاستقساء
Fol. 68a.13
Title: باب فى اغذية اصحابه
Fol. 68a.23
Title: باب فى اورام الطحال وصلابته
Fol. 68b.19
Title: باب فى وجع الطحال
Fol. 69a.3
Title: باB فى الملينة للبطن والمخرجة للثقل
Fol. 69a.19
Title: باب فى الاسهال (not clear)
Fol. 70a.6
Title: باب فى المغص
Fol. 70a.17
Title: باب فى القولنج
Fol. 71a.1
Title: فى اغذية اصحاب القولنج
Fol. 71a.6
Title: فى الاغذية المضرة لاصحاب القولنج
Fol. 71a.10
Title: باب فى الديدان والحياة
Fol. 71a.19
Title: باب فرحب (sic!) القرع
Fol. 71b.1
Title: باب فى اورام المعدة
Fol. 71b.7
Title: باب فى قروح المعدة
Fol. 71b.10
Title: باب فى نواصير المعدة
Fol. 71b.11
Title: باب فى شقاق المعدة
Fol. 71b.19
Title: باب فى خروج المعدة
Fol. 72a.1
Title: باب فى بواسير المعدة
Fol. 72a.20
Title: باب فى البخورات النافعة لها
Fol. 72b.1
Title: باب فى الاغذية الموافقة لهم
Fol. 72b.8
Title: باب في الاغذية المضرة لهم

References

Ḥaddād/Biesterfeld no. 87, cf. Ḥaddād/Biesterfeld no. 37.
5.
Title: Risālat darajat kayfīyyat al-adwiyah al-mufradah
Title: رسالة درجة كيفية الادوية المفردة
Title: An Epistle on the Levels of Quality for simple Drugs

An alphabetical list of simple drugs with their properties. This work is otherwise unrecorded.

Incipit: Fol. 73b.1 بسم اللّه الرحمن الرحيم
الحمد لوليه والصلوة والسلام على خير خلقه محمد وآله اجمعين اما بعد فهذه رسالة يشتمل علي درجة كيفية الادوية المفردة وبعض منفعتها ومصلحها وابدالها ومقدار شربها قد رتبت علي حروف الابجد
Explicit: (ending) Fol. 98b.23 غيري شجرة التفاح والكمثري
Language(s): Arabic
Fol. 75a.15
Title: فصل في حرف الباء بنفسج
Fol. 77a.2
Title: فصل في الجيم جوز
Fol. 77b.7
Title: فصل في الدال دارجيني
Fol. 78a.13
Title: فصل في حرف الها هليلج
Fol. 78a.19
Title: فصل في حرف الواو ورد
Fol. 78b.8
Title: فصل في الزاء زعفران
Fol. 79b.5
Title: فصل في الحاء حماما
Fol. 80b.16
Title: فصل في حرف الطاء طباشير
Fol. 81a.18
Title: فصل في حرف اليآء ياسمين
Fol. 81b.6
Title: فصل في حرف الكاف كافور
Fol. 82b.15
Title: فصل في حرف اللام لاثرورد
Fol. 83b.19
Title: فصل في حرف الميم ماميثا
Fol. 85b.15
Title: فصل في حرف النون نارجيل
Fol. 86b.14
Title: فصل في حرف السين ساذج
Fol. 88a.15
Title: فصل في حرف العين عاقرقرحا
Fol. 89b.5
Title: فصل في حرف الفاء فانيذ
Fol. 91a.17
Title: فصل في حرف الصاد صابون
Fol. 91b.22
Title: فصل في حرف القاف قاقلة
Fol. 93b.21
Title: فصل في حرف الراء رازيانج
Fol. 94b.11
Title: فصل في حرف الشين شاهبلوط
Fol. 96a.6
Title: فصل في حرف التاء تاينول
Fol. 96b.5
Title: فصل في حرف الثآء ثافسيا
Fol. 97a.3
Title: فصل في حرف الخاء خانق النمر
Fol. 98a.11
Title: فصل في حرف الذال ذباب
Fol. 98a.23
Title: فصل في حرف الضاد ضبعه العرجا
Fol. 98b.6
Title: فصل في حرف الظاء ظلف المعز
Fol. 98b.10
Title: فصل في حرف الغين غافت

References

Ḥaddād/Biesterfeld no. 88, cf. Ḥaddād/Biesterfeld no. 37 (Shelf-mark: M 510/ 981 / 122a).

Physical Description

Form: codex
Support: European paper; Watermark: tre lune
Extent: 101 ff.
Dimensions (leaf): 210 × 125 mm.
Dimensions (written): 145 × 65 mm.
Foliation: Catchwords are written underneath the frame.

Collation

Fols. 22a, 36a, 42a, 74a comprise indications of folio numbers for each work.

Layout

5

Hand(s)

Script: Naskh; fols. 52a-55b are written by another hand.

Ink: Black; headings and dividers are highlighted in red

520 1:1,25 80 40

Decoration

Red frame

Binding

Modern, European type. Leather spine bearing the title of the book, the name of the author and of last owner Sāmī Ḥaddād, tooled in gold.

Seal(s):

Fol. 3a: An oval seal (30 x 15) with an obscure legend.

Accompanying Material

Fol. 2a table of contents, occasional recipe and calculation of the MS folios. The calculation indicates that originally the MS comprised 857 folios.

Fols. 22a, 36a, 42a, 74a comprise title pages for each separate work with an indication of the number of folios.

Notes and additions in margins: fols. 4ab, 5a, 7b, 8b, 9a, 11a, 13b, 14b, 15b, 16b, 17b, 25b, 31a, 36a, 39a, 43a, 45a, 46b, 47a, 49a, 54a, 58b, 60a, 65a, 66a, 67b, 85b. Fols. 2b, 20b - 21b, 40a - 41b, 100a - 101a are blank.

The handwriting is similar to that in MS Arabic 440.

History

Origin: 981 A.H.; 1574 CE

Provenance and Acquisition

Known owners: Sāmī Ibrāhīm Ḥaddād (1986).

Sotheby's lot 457 (22/21.11.85).


TO TOP